<p>"Den silande vinden frå det fjerne, og den store gamle steinbrua over straumen. Der landevegen går. Brua mørk i muren, steinane bitne av tiders nedbør, sol og vind, høg og herskande i landskapet. Fjellsida på den eine kanten hindrar ikkje brua frå å synast og gjera seg gjeldande – modig bygd, i lange spenn.</p><p>Ein straum som ser ut som stillvatn.</p><p>Ei elv som er for djup og mektig til at rørslene viser seg – på denne flate dalbotnen. Ingen krusning av straum mot steinar. Svære vass-masser sig av stad her dag og natt, og ingen kjem det i hug dersom han ikkje blir mint om det. Det er eit glidande djup som dreg forbi utan kvile."</p><p>Tarjei Vesaas' siste roman er ei historie om bruene mellom menneske, om tre ungdomar som vert knytt samen etter ei grufull hending.</p>
<p>"Jon kom tumlande ut av huset.</p><p>Det hadde ringt. Meir visste han ikkje. Han hadde òg lenge kjent at det ville ringe eingong. Likevel var det hardt og uventa."</p><p>Slik lyder opningslinjene. Tarjei Vesaas skreiv romanen rundt 1960, i skuggen etter første verdskrigen, og med atomkappløpet som trugande horisont. Til forleggaren Harald Grieg forklarte han boka slik:</p><p>"Brannen står for eit bilete av den moderne verden, riden av demonane, lidenskapen, nag, sadisme, aggresjonar – mange slags løynde og halvløynde eldar, så brannen lurer under overalt, og kan loge opp som brennande hestehovud i lause lufta. Den unge Jon blir vekt til medvet om alle desse ulykkene, så han må gå ut, og på augneblinken blir han oppsøkt og innblanda i alt det rådlause."</p><p>Eit symboltungt varselrop til menneska som dessverre ikkje er mindre aktuelt 60 år seinare.</p>
<p> Romanen utspelar seg på ei lita grøn øy, der garden Li blir sentrum for hendingane. Ein ukjend mann, Andreas Vest, kjem til øya. Ingen veit kven han er, og øyfolket er skeptisk til han. <br> Så skjer det eit drap. Og med dette byrjar ei nådelaus jakt på den ukjende mannen. Alle har ei formeining om kva som har skjedd – og kva som bør gjerast. <br>Før <i>Kimen</i> var Tarjei Vesaas kjend for å skrive realistiske romanar og noveller. Men med denne boka skjer eit stilskifte i forfattarskapen, der han tek steget over i allegorien, blir meir særeigen og finn si stemme innanfor det ein kanskje kan kalle symbolsk modernisme. I dag ragar <i>Kimen</i> som ein av dei verkeleg store Vesaas-romanane.</p>
<p> Den framande familien ber på store indre konfliktar, og desse kjem etter kvart til overflata i den spente atmosfæren som utviklar seg i det nattlege huset. Slik blir dei to unge syskena konfronterte med det problemfylte vaksentilværet. Men midt i omveltinga møter dei båe òg den første, spirande kjærleiken, og får ane kva den byr på av fryd og fare.<br><i>Vårnatt</i> er eit lite, tett kammerdrama om sameksistens, om det å leve saman. Boka vart dramatisert og sett opp på Det Norske Teatret i 1992, og filmatisert i 1976 av regissør Erik Solbakken. I 2006 knivast to filmskaparar i USA om filmrettane på nytt, og ein kvinneleg regissør er no i arbeid med prosjektet.</p>
<p> Boka sprengjer grensene for den vanlege romanforma, og har innslag av lyrikk og av novellistiske bilete frå hans eiga minneverd. Boka kan lesast på mange måtar, mellom anna som ein gripande indre sjølbiografi. Aldri har Vesaas i prosa kome nærare inn mot det uutseielege.<br /> «<i>Båten om kvelden</i> er ein av dei aller største lesaropplevingane eg har hatt… Han nådde djupare etter kvart og i dei siste bøkene er han forløyst som kunstnar. Dei siste bøkene er mest spennande. Som kunstnar må ein finna sitt eige tyngdepunkt, ein må finna seg sjølv. Vesaas klarte det.»<br /> Lars Amund Vaage til <i>Dag og Tid</i><br /> «Ingen har skrevet så sanselig. Mange av tekstene er så intense, så sensuelle. En student sa han syntes teksten vibrerer og jeg ble nesten slått til bakken av denne beskrivelsen, for det var det samme jeg hadde følt. Det er nesten erotisk, ja helt ekstremt rått.»<br />Kjell Inge Skjerdingstad om <i>Båten om kvelden</i> til <i>Dagsavisen</i></p>